WILM
De Duitse site 'Ortsfamilienbuch' was, zoals me al was opgevallen, bijgewerkt en kennelijk overgenomen van de vorige beheerder die er al lang niets meer aan had gedaan.
In die herziene versie kwam ineens een zekere Wilm Rikkers tevoorschijn, getrouwd met Anna ten Bosch. Zijn geboortejaar werd gesteld op (ca) 1745. Dat zijn sterfjaar 'voor 1786' werd genoemd, vond ik wel weer wat vreemd omdat 1780 algemeen gedocumenteerd was. Volgens de nieuwe info was Anna geboren rond 1750 (hetgeen niet klopt met haar officiele leeftijd in haar sterfjaar) en waren ze in (of voor) 1774 getrouwd- het geboortejaar van Richardus' zus Johanna Geertrui. Dat klonk al geloofwaardiger.
Dit zou betekenen dat het geboortejaar van Anna altijd verkeerd was geweest. Gezien het feit dat zij dan hooguit 15 jaar oud kon zijn geweest bij de bevalling van Johanna Geertrui lijkt 1759/61 foutief geweest zijn. Nu Anna weduwe van Lage genoemd werd bij haar tweede huwelijk met Kohler stond vast dat Anna eerder was getrouwd, met Wilm dus. Bij beide huwelijken wordt Anna's geboortejaar 1750 genoemd. Alleen bij de pagina van het gezin Ten Bosch met alle zussen en broers, staat (nog) 1759.
3- Anna was pas gedoopt in 1761, dus dan zou ze elf jaar geweest zijn. Dat lijkt weer niet erg waarschijnlijk in een gezin van een koster/schoolmeester. Aan de andere kant, er heersten allerlei besmettelijke ziektes rond 1759 en dat kan er misschien voor hebben gezorgd dat dit soort bijeenkomsten werden uitgesteld. Er stond 'getauft', en geen geboortetekentje (*) zoals op de andere pagina.
Wat ca 1750 als geboortejaar echter nogal weerspreekt is het feit dat Anna bij de geboorte van haar buitenechtelijke dochter Anna (in 1802) 52 jaar oud moest zijn geweest. Met de huidige stand van de techniek geen onmogelijkheid, maar destijds toch bepaald een klein medisch wonder. Zelfs als 1761 zou kloppen, zou Anna bij die geboorte altijd nog 41 jaar oud zijn geweest, en dat was destijds al behoorlijk op leeftijd voor een bevalling. Ook wordt zij 56 jaar oud genoemd bij overlijden. Waarmee we toch weer op 1759 komen.
Hoe dan ook, met de onverwachte komst van deze Wilm opende zich toch misschien weer een (achter)deur(tje). Wat ongelooflijk jammer dat de gebeurtenissen die leidden tot het overlijden van Wilm (Willem) eenvoudig waren gevonden, maar dat het overlijden zelf niet is terug te vinden op Duitse genealogie-sites.
Baron Tot De Woolbeek.
Begin 2026 (mijn onderzoek was inmiddels weer een beetje stil gevallen) kreeg ik een verrassend en interessant mailtje van de heer Dinant Wansink van de Werkgroep Lokale Geschiedenis, Laren.
Dinant kwam met de naam Baron Van Keppel (Tot De) Woolbeek, Heer van De Wolbeek, nu een boerderij maar ooit een kasteel ten zuidwesten van Laren. Dit blijkbaar nogal driftige heerschap zou een tijdlang (maar voor 1795) verbannen zijn geweest uit Laren (of zelf was noodgedwongen was vertrokken) en een tijd lang in Lage hebben gewoond. De vraag kwam nu op, of dit wellicht te maken zou kunnen hebben met het onverklaarde vertrek van de toen nog minderjarige Richardus en zijn zus uit Lage naar Deventer? Was het tweetal misschien in dienst geweest bij de baron en mee terug gereisd? Of was de sabelsteek die hij zijn knecht in 1788 toediende de reden van zijn verbanning? Of het feit dat hij ‘patriot’ was en na de Pruisische inval van 1787 naar elders vertrekken moest? Dinant was er zeker van dat De Woolbek en klokkenmaker Ruempol elkaar goed kenden. Dat zou er inderdaad op kunnen wijzen dat Richardus bij diens terugkeer in of voor 1795 door de baron was meegenomen naar Laren en geintroduceerd was bij Ruempol, waar hij mogelijk zijn eerste (en al vrij snel weer zijn laatste) stapjes in de wereld van klokkenmakers zette. Het moet dan kort geweest zijn na de dood van Richardus' (en zus Johanna Geertrui's) stiefvader Kohler in 1794. Moeder Anna ten Bosch stond er op dat moment alleen voor, en ik kan me voorstellen dat de baron zich ontfermde over het tweetal.
Overigens was de familie van Keppel oorspronkelijk eigenaar van huis Verwolde. Dan stuit ik op nog een bekende naam: Goltstein- ruim een eeuw later belangrijk in de kwestie van Reindjen Lammers, de moeder van mijn door een baron verwekte overgrootvader Harm Willem Brummelkamp.
30 mei 1738 wordt Evert Jan Benjamin van Goltstein beleend - Verwolde was een leen van Keppel - met het 'huis', wat toen vermoedelijk nog slechts een simpele boerenwoning was, en een derde van de heerlijkheid Verwolde. Hij kocht het huis voor zijn dochter Reiniera Charlotta van Goltstein en schoonzoon Allard Philip van der Borch die op 4 juli 1738 beleend werden
Ook meldde Dinant Wansink dat er in de Larense Kerkenraad archieven uitgebreide documentatie bestond over de pogingen van dominee Kalckhoff, om een deel van Richardus’ vermeende erfenis te pakken te krijgen. Jammer dat dit niet online te vinden was. Dit zou me misschien op het spoor kunnen brengen van wie die erfenis afkomstig was!
Nog meer informatie die via hem binnen kwam: in 1811 maakte de Larense diaconie bekend, welke ‘vondelingen’ werden ondersteund of waren ondergebracht bij andere families, boeren, die daarvoor werden betaald (indien niet vrijwillig). Ik vermoedde dat Louise Rosette Rikkert misschien zo’n kind was geweest omdat zij niet in Laren maar in 1807 te Groot-Dochteren overleed. Richardus zat gevangen of was verbannen, het gezin leed armoe en wellicht betaalde de kerk voor de opvang van de kleine bij een boer in Groot-Dochteren?
Uit enkele pagina’s van het kerkboek werd duidelijk dat de kerk inderdaad het achtergebleven gezin Rikkert financieel had ondersteund. De naam van Louise Rosette wordt helaas niet genoemd. Mogelijk waren de twee kinderen uitbesteed bij ‘Bouwlieden om tot landwerk te worden opgeleid’. Ik wist dat Geertrui Haarman in 1836 blind was gestorven, maar niet dat ze in 1811 (volgens datzelfde kerkboek en mogelijk al eerder) al blind was. Het zou ook kunnen verklaren hoe Richardus die baby uitzet (en meer...) thuis kon bewaren zonder dat zijn vrouw dat in de gaten had.
We kunnen wel concluderen dat er na Richardus’ gevangenneming in mei 1805 feitelijk geen gezin meer was. De kinderen Willemina en Hendrik Ananias waren te klein om door een alleenstaande blinde moeder te worden verzorgd en grootgebracht. Het drama binnen de familie krijgt langzamerhand een (grimmig) gezicht.
Er wordt ook vermeld dat Richardus sinds 1805 gevangen zat- wat we al wisten- maar als de betreffende diaconie boeken uit 1811 dateren, is dat wel een buitensportig lange tijd- maar liefst zes jaar! Een moordenaar krijgt tegenwoordig minder. Richardus zat vast, zo bleek, in Arnhem. Dat zou een goede aanwijzing zijn voor hoe en waar Richardus de Arnhemse Arnoldina Scholten zou kunnen hebben ontmoet- tot op heden was het onduidelijk hoe de twee elkaar zouden kunnen zijn tegen gekomen. Nu was Arnoldina nog minderjarig rond 1813, dus de vraag blijft nog even hoé dan wel. Wie weet komen er er ooit nog achter.